PGS.TS. Nguyễn Tài Tuệ – Trưởng Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên chia sẻ về vai trò của khoa học cơ bản trong phát triển công nghệ lõi.
Ngày 28/5/2026, Chuyên trang Chính sách và Cuộc sống của Thông tấn xã Việt Nam đăng tải bài viết “Đưa khoa học cơ bản trở thành cơ sở hình thành công nghệ lõi”, trong đó ghi nhận nhiều ý kiến chuyên gia về vai trò chiến lược của nghiên cứu cơ bản đối với phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.
Đáng chú ý, PGS.TS. Nguyễn Tài Tuệ – Trưởng Khoa Địa chất, Giám đốc Phòng thí nghiệm trọng điểm về Địa môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã có những chia sẻ sâu sắc từ góc nhìn của ngành Khoa học Trái đất và Môi trường.
Theo PGS.TS. Nguyễn Tài Tuệ, việc khẳng định vai trò của nghiên cứu cơ bản cho thấy bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển khoa học. Nghiên cứu cơ bản không chỉ là nền móng tri thức, mà còn là cơ sở để hình thành công nghệ lõi, nâng cao năng lực dự báo và xây dựng năng lực tự chủ quốc gia.
Từ thực tiễn của ngành Khoa học Trái đất và Môi trường, PGS.TS. Nguyễn Tài Tuệ nhấn mạnh một số điểm nghẽn lớn hiện nay, bao gồm nhu cầu về nguồn kinh phí ổn định, dài hạn và đủ lớn cho các nghiên cứu cần tích lũy dữ liệu trong nhiều thập kỷ; cơ chế quản lý khoa học còn nặng thủ tục; và sự liên kết giữa Nhà nước – viện/trường – doanh nghiệp chưa thật sự chặt chẽ. Đây là những vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chuyển hóa tri thức khoa học thành sản phẩm, công nghệ và giải pháp phục vụ thực tiễn.
Một điểm nhấn quan trọng trong chia sẻ của PGS.TS. Nguyễn Tài Tuệ là quan điểm coi dữ liệu là hạ tầng chiến lược của nghiên cứu cơ bản trong thời đại trí tuệ nhân tạo. Đối với Khoa học Trái đất và Môi trường, hệ thống dữ liệu đồng bộ, liên thông và có khả năng cập nhật theo thời gian thực chính là chìa khóa để nâng cao năng lực dự báo, giám sát môi trường, cảnh báo thiên tai và chuyển từ quản lý thụ động sang quản trị thích ứng.
PGS.TS. Nguyễn Tài Tuệ cũng đề xuất nhiều định hướng quan trọng như xây dựng nền tảng dữ liệu quốc gia thời gian thực, ứng dụng AI, IoT và viễn thám trong giám sát môi trường, phát triển “Bản sao số sinh thái” cho các vùng trọng điểm, xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn chuyên ngành, triển khai mạng lưới cảm biến môi trường – sinh thái thế hệ mới và hoàn thiện cơ chế sở hữu, chia sẻ, khai thác dữ liệu.
Những chia sẻ của PGS.TS. Nguyễn Tài Tuệ cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Khoa học Trái đất và Môi trường trong chiến lược phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh dữ liệu quốc gia. Đây cũng là minh chứng cho tầm quan trọng của nghiên cứu cơ bản trong việc tạo nền tảng tri thức, dữ liệu và công nghệ phục vụ quản lý tài nguyên, môi trường và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Nguồn: Chuyên trang Chính sách và Cuộc sống – Thông tấn xã Việt Nam.
